Božić se slavi u dve stotine srpskih crkva širom dijaspore

Otac Đokan Majstorović sa malim vernicima Foto: Privatna arhiva
46

“Sve je spremno da mi pravoslavni u dijaspori proslavimo najradosniji hrišćanski praznik Božić. Badnje veče u našoj crkvi u Nju Džersiju započinjemo Prazničnom Bdenijem u 6:30 sati popodne sa usrdnim i umilnim molit-vama i svečanim Božićnim himnama. Na kraju ćemo vas pozdraviti radosnim i blagoslovenim, hrišćanskim pozdravom: Mir Božji, Hristos se Rodi! Odpozdrav je: Vaistinu se Rodi!

Kako nalaže sveštena Božićna tradicija, tako i ovog puta, mi ćemo nakon službe blagosloviti Badnjak i blagoslovene badnjačke snopiće podeliti prisutnim. Ali vas sve molimo da poštujete državne i crkvene preporuke vezane za pandemiju. Svi osim male dece su obavezni, dok su u zatvorenom prostoru (crkvi i sali) da drže maske na licu i održavaju propisano rastojanje od „6 feet”.

Molimo vas da ovog Božića budemo oprezniji i pažljiviji jedni prema drugima. Neki od nas su više, neki manje uplašeni, svako ima svoje breme, a apostol Pavle nas uči da nosimo breme jedan drugoga i tako ispunimo zakon Hristov. Zato izbegavajmo gužvu u crkvi i sali i tako uskratimo mogućnost prenosa i širenja korona virusa među nama“.

Ovako glasi deo Božićne poslanice i poziva prote Đokana Majstorovića iz pravoslavnog hrama Svetog Jovana u Nju Džersiju, koju je uputio američkim Srbima i ostalim pravoslavnim vernicima pred Božić.

“Ranijih godina za Božić nam je dolazilo na hiljade vernika. Ovde godine će ih biti znatno manje, jer moramo i želimo da poštujemo mere zaštite od korona virusa. Propisano je da rastojanje između vernika u crkvi i u porti bude oko dva metra. To, zavisno od veličine hrama i porte određuje i broj prisutnih na Badnje veče i na Božićnoj liturgiji”, objašnjava nam prota Đokan novonastalu situaciju u hramovima SPC u Severnoj Americi.

Srpska pravoslavna crkva u svetu danas ima oko 600 manastira, hramova i crkava u otadžbinskim zemljama, u regioni i u rasejanju. Od 40 eparhija SPC, čak 27 se nalazi u inostranstvu. Najviše ih je u Severnoj Americi (5) i Evropi (4) i po jedna na ostalim kontinentima, sa ukupno sa dve stotine srpskih crkava, kapela i grobalja.

Crkva SPC u Moskvi

“Pandemija nam jeste promenila život, ali nije poremetila naše pravoslavne običaje i proslavu najvećeg praznika Božića – priča nam Hadži Borivoje Gajić, dugogodišnji redsednik Crkvene opštine “Ćirilo i Metodije” u Malmeu – Pre korone proslava osvećenje Badnjaka u crkvi, deljenje paketiće deci, palenje badnjaka u porti crkve, delenje badnjaka vernicima, vruća rakija u sali, kao i prodaja posnih kolača naših privatnika, da ne spominjem o količini zapaljenih sveća za zdravlje i upokojene, pratilo je hiljadu našeih vernika i za to se čekalo na red. Sve je to bilo do ponoćne službe koja je počinjala u 23 i 30 sati. Tek posle ponoćne službe bi se razišli da bi sutradan u devet sati se ponovo okupili na Božićnoj liturgiji. Tih narednih dana posle Božića imali smo veliki broj posete vernika. Osećalo se u vazduhu da prisustvujemo velikom prazniku”.

Borivoje Gajić, bivši predsednik CŠO Malme

A danas? – pita se glasno Hadži Borivoje Gajić i odgovara:
“Palenje badnjaka ove godine neće biti. Na badnje veče crkva će biti otvorena od 8 sati do 20 sati. Kako je zakonski dozvoljeno da u društvenim (crkvenim) prostorijam može da prisustvuju najviše 4 osobe, ovogodišnji Božić proteći će skoro bez vernika. Naime Sveta liturgija će se služiti samo sa sveštenicima i dvoje članova hora za pevnicom. Crkva će biti prazna. Posle Svete liturgije prote Milana Gardovića, ko hoće može ući u crkvu da uzmu pričest i osveštani badnjak.Ostalim prazničnim danima crkva u Malmeu će biti otvorena od 8 do 18 sati”.

Slična situacija je i u Parizu, u crkvi Svetoga Save u ulici Simplon, gde će danas na Badnji dan vrata hrama biti otvorena od 8.00 do 20.00, tačnije do početka policijskog časa. Red pred ulaskom u hram obezbeđivaće naši ljudi, većina su studenti Bogoslovije, razdaljina između vernika sa obaveznim maskama na licu biće jedan metar, a na samom ulazu koristiće se dezinfekcioni sprejovi. U crkvi, vernici će se pokloniti ikonama i celivati ih, prisluživaće sveće, a izlazak je na druga vrata gde će primiti badnjake, grančice hrasta i uz njih uvezanu slamu. Božićna liturgija počeće u četvrtak u 9 sati ujutro. Bogoslužiće je prota Nikola Škrbić.

Bogosluženje pre pandemije u hramu Svetog Save u Parizu

U Australiji crkve mogu da prime najviše 100 ljudi, s tim da manji hramovi podležu strožim ograničenjima. Maske za lice su obavezne napolju i u zatvorenim prostorima. Kaznu od 200 dolara platiće građani koji ne budu nosili maske u crkvama. U Sindeju za Božić obično bude najviše vernika u crkvi Lazarici, u centru grada, i u novom hramu Svetog Luke u opštini Liverpul, naseljenoj srpskim novim izbeglicama. U prvom hramu paroh je prota Miodrag Perić, a u drugom prota Aleksandar Milutinović.
“Na Badnji dan liturgija će se služiti u 10 sati ujutru, (što je već učinjeno jer je Australija 10 sati ispred Srbije). Osvećeni Badnjaka će se deliti vernicima u grupama po 30, koliko je propisima dozvoljeno. Na prvi, drugi i treći dan pravoslavnog Božića, kao i u nedelju 10. januara, liturgija počinje takođe u 10 sati ujutru, uz strogo poštovanje predviđenih mera, a to su obavezna distanca i nošenje maski”, naglašava prota Aleksandar iz sidnejskog Liverpula.

Hram Svetog Luke u sidnejskom Liverpulu

Najsvečanije će večeras biti u srpskom manasitur Hilandar na Svetoj Gori u Grčkoj, gde će paljenju Badnjaka i liturgiji, a potom i Božiću prisustvovati Aleksandar Vučić, predsednik Srbije. Hilandar je pored Pećke patrijaršije istoriijski najznačajniji manastir Srpske pravoslavne crkve. I predstavlja “majku svih srpskih crkava u srpskom rasejanju”, kako to sveštenici umeju da kažu.


Prvi hramovi i parohije na Starom kontinentu stvarani su u srednjem veku, ovim redom, prvo na prostorima Balkana (Mađarska, Rumunija, Bugarska), Ruskog carstva (Moskva), , Rimskog carstva (Trst), Austrijsko-ugarske carevine (Beč, Komarno, Trnava). Istorijsko-političke prilike posle Velikog rata dolazi do širenja kanonskog prostora Srpske Patrijaršije i do toga da je SPC imala nadležnost nad crkvom u Evropi (Čehoslovačka, Italija).

Iza Drugog svetskog rata osnivaju se crkvene opštine SPC u Srednjoj i Zapadnoj Evropi. Srpski zarobljenici i internirci formiraju parohije u Nemačkoj (Osnabrik) i Austriji (Salcburg). Već 1945. godine osnovane su od strane srpskih emigranata i izbeglica crkvene zajednice i opštine u Parizu, Londonu, Lesteru i u izbeglikim zonama Nemačke, Austrije i Italije, kao i pri izbegličkim logorima.

Srpsko pravoslavlje na tlu SAD započeto je 1864. u San Fran­sis­ku kada je ne­ko­li­ko pra­vo­sla­vnih hriš­ća­na osno­va­lo Grčko-rus­ku-sla­von­sku pra­vo­sla­vnu isto­čnu crkvu kao do­bro­tvor­no druš­tvo, u kome su Srbi či­ni­li ve­ći­nu, sa ci­ljem da osnu­ju pra­vo­sla­vnu crkvu u gra­du. Prva srpska pra­vo­sla­vna crkva Sve­ti Sava sa­gra­đe­na je 1894. u Džek­so­nu, Ka­li­for­ni­ja. Poslednjih godina se Božić u Džeksonu slavi uz paljenje Badnjaka, Svetu liturgiju i pucanjavu iz lovačkih pušaka, po čemu su Srbi postali poznati u čitavoj Americi. Na izvesno je da li će noćas, na Badnje veče biti dozovoljeno da se pucnjavom proslavi najveći hriščanski praznik kod Srba.

Srpska crkva Svetoga Save u Džeksonu

Naj­ve­ću za­slu­gu za grad­nju crkve Svetog save u Džeksonu imao je otac Se­va­sti­jan Da­bo­vić, prvi srpski sveš­te­nik ro­đen u Ame­ri­ci (1863). Bio je misionar Ruske pravoslavne crkve, sve do 1921. kada Srbi grade nove hramove u Kaliforniji, Arizoni, Pensilvaniji i Ilinoisu.

Srpsko pravoslavlje na peti kontinent stiže sa prvim sveštenicima, (Sve­to­zar Se­ku­lić, Ili­ja Bu­lo­van, Mi­len­ko Ste­fa­no­vić, Ge­or­gi­je Đon­lić i Bu­di­mir Đu­kić), koji su iza Drugog svetskog rata služili u izbegličkim logorima širom Australije. Prva srpska crkveno-školska opština Sveti Sava osno­va­na je 27. ja­nu­ara 1949. u Mona Vej­lu, u pred­gra­đu Si­dne­ja. A prva srpska pravoslavna crkva Svetog Save sa­zi­da­na je u sidnejskom naselju Fle­min­gto­n 1954. godine.

SPC u Australiji i Novom Zelandu organizovana je kao Mitropolija australijsko-novozelandska od 2010. godine. Ima 68 parohija, misija, skitova, crkava, manastira i crkvenih opština.

 

Najudaljenije srpske crkve u dijaspori nalaze se baš na Novom Zelandu, ali i na Aljasci. A najbliže su u Temišvaru, 150 kilometara od Beograda i 70 kilometara od srpske granice i Budimpešti. Pored 200 crkava u rasjeanju SPC ima i 26 Sabornih hramova, u kojima stalno ili povremeno stoluju episkopi i vrše svete liturgije.

U svim manstirima, crkvama, hramovima, parohijama i misijama Srpske pravoslavne u rasejanju, kao i u crkvama u otadžbinskim zemljama (Srbija, BiH, Crna Gora i Hrvatska) pre Svete božićne liturgije pročitana je ili će biti pročitana Božićna poslenica Sinoda Srpske pravoslavne crkve i svih arhijereja povodom rođenja Isusa Hrista, koja počinje rečima:

“Neka ovaj Božić svima u zemlji i rasejanju u domove unese mir, ljubav, slogu, radost i blagoslov u sve dane života i podari pokajanje i spremnost na praštanje”.

Marko Lopušina

Izvor Naši u svetu
Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More