Džon Frotingam: Amerikanac spasilac srpske dece, kog ne smemo da zaboravimo

Džon Frotingam, američki dobrotvor Foto: Wikipedia
46

Doktor prava Džon Frotingam, srpski zet iz Njujorka, veliki srpski dobrotvor nema ni ulicu, ni spomenik u Beogradu. Retko ko je od modernih Srba uopšte čuo za njega. A trebalo bi da znamo i slavimo ovog “gospodina Amerikanac”, kako su ga zvala naši ratni siročići posle Velikog rata.

“Fascinantan je lik Džona Frotingama, muža Jelene Lozanić, koji je diplomirao na Harvardu. On je kao pripadnik jedne od najbogatijih i najuglednijih američkih porodica tog vremena otvarao bolnice i sirotišta u Đevđeliji, Vranju, Sremskoj Kamenici, potom u Nici, spasio je život nekoliko hiljada srpske dece”, govori o njemu režiserka Jelene Kajgo.

Džon Frotingam je u Srbiji organizovao je 11 dečjih domova. Osnivač je i prve zanatske i prve domaćičke škole u Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca.

“Za dvadeset godina finansiranja ovih, kao i brojnih drugih humanitarnih delatnosti Džon Frotingam je donirao više od 250 miliona dinara, što je „vredelo kao tri i po godine budžeta Kraljevine Srbije iz 1915. godine”,– tvrdi Tomislav R. Simonović u svojoj knjizi “Džon Frotingam: zaboravljeni srpski dobrotvor”.
Frotingam (1879 — 1935.) je bio američki pravnik, industrijalac, savremenik i učesnik Velikog rata i veliki ljubitelj muzike. Rođen je u Bruklinu, u bogatoj i uglednoj porodici iz koje potiče i jedan od najvećih američkih slikara Džejms Frotingam. Završio je studije francuskog jezika, svirao je klavir i bavio se komponovanjem. Preko muzike je doznao za sudbini slovenskih naroda u ratu, kome je pomogao.

Srpska deca u Velikom ratu Foto: wikipedia

Sa Srbima, čiji će veliki dobrotvor postati u Prvom svetskom ratu, došao je u kontakt preko iseljeničkih društava, koja su svirala balkansku etno muziku u SAD. Kao zaljubljenika balkanske muzike, nesreća Srbije u Velikom ratu, u leto 1914. godine pogodila ga je toliko da je u više navrata donirao medicinski materijal i novac za ratom zahvaćenu zemlju Srbiju.

Sa svojom sestrom i ujacima 1914. godine, kada je čuo o sudbini Srbije u Velikom ratu, potražio je način kako da pomogne. Frotingam je najpre donirao 10 hiljada dolara što je bio samo početak njegovog rada na pomoći Srbiji i njenom narodu. Potom je u novembru 1914. godine poslao čitavu jednu bolnicu za Beograd, sa opremom i osobljem od ukupno deset lekara i pomoćnika. Vrednost bolnice sa svim pratećim materijalom iznosila je oko 200 hiljada tadašnjih dolara.

Američki pešadinac oko 1918. godine

Kada je humanitarna radnica Jelena Lozanić 1915. godine, u ime Crvenog krsta Srbije otputovala u Ameriku, Frotingam se upoznaje s njom. Rodila se ljubav između Jelene i Džona, koju su oni 1921. godine ozvaničili pred oltarom ruske crkve u Njujorku i rođenjem devojčice Ane.

U okviru “Američke pomoći Srbiji” u Prvom svetskom ratu preko Jelene Lozanić i sa Mihajlom Pupinom i jeromonahom Nikolajem Velimirovićem, počinje njihov zajednički humanitarni rad, koji će trajaće više od dve decenije. A taj rad između ostalog rezultovao je osnovanjem i do kraja postojanja finansiranjem dva doma za srpsku ratnu siročad.

Krajiški Srbi, dobrovoljci iz Amerike, kasnije su postali kolonisti u današnjem Banatskom Karađorđevu
Foto: Wikipedia

Prvi je bio Srpsko-američki dom, koji je sa ogromnom predanošću i zalaganjem vodila Darinka, poznata kao mama Grujić. Dom je prošao ceo ratni put od Beograda, preko Bitolja, Soluna, Atine, Nice, ponovo Beograda i na kraju Sremske Kamenice, gde je postojao dok i poslednji pitomac nije iškolovan i otisnut u život. Drugi dom je bio u Vranju. Smešten u dve novoizgrađene dvospratne zgrade za ratnu siročadi kroz koji je prošlo oko 600 pitomaca.

Porodica Lozanić-Frotingam je do 1935. godine živela na jugu Francuske, odakle je sve vreme pomagala deci u Srbiji. Gospodin Amerikanac je preminuo 1935. i sahranjen je na groblju u Bijaricu u Francuskoj. Godinu dana kasnije 1936, obrazovan je Odbor u Skoplju od najviđenijih predstavnika Stare Srbije, koji je izradio venac Džonu Frotingamu, dobrotvoru i prijatelju srpskog naroda.

Kako doktor prava Džon Frotingam nema ni ulicu, ni spomenik, predlažemo vlastima da mu podigne, makar bistu u Beogradu.

Marko Lopušina

Izvor Naši u svetu
Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More