Graditelji Beograda iz ruske emigracije (FOTO)

Foto: Wikipedia
113

Navršilo se sto godina od masovnog dolaska ruskih emigranata iz Moskve u Beograd. Posle Oktobarske revolucije i Velikog rata naša zemlja primila i udomila oko 60.000 ruskih izbeglica. Bežeći pred boljševicima pripadnici bivšeg carskog plemstva, među kojima je bilo generala, pisaca, inženjera, arhitekata, umetnika svih vrsta, njih 16.500 našlo je novi dom u Beogradu. U našoj prestonicia od 1921. godine radilo je više od pedeset ruskih arhitekata, među kojima su najznačajniji Nikolaj Krasnov, Grigorije Ivanovič Samojlov, Sergej Smirnov, Vasilij Baumgarten, Jurij Kovaljevski, Roman Verhovski, Valerij Staševski i Vasilij Androsov. Ovi ruski projektanti i graditelji podigli su zdanja, kojima se i danas divnimo.

Nikolaj Petrovič Krasnov bio je ruski arhitekta koji je ostavio neizbrisiv trag u celokupnoj srpskoj kulturi, a njegov autorski pečat duboko je utisnut u izgled srpske prestonice.

Foto: Wikipedia

Krasnov se smatra najznačajnijim predstavnikom akademskog istorizma u srpskoj arhitekturi. Gotovo sva impozantna, grandiozna i monumentalna zdanja užeg centra Beograda, koja ne spadaju u modernu arhitekturu, nose njegov potpis. Ta zdanja ne predstavljaju samo simbole našeg grada, već i simbole čitave naše države.

Krasnov je rođen 23. oktobra 1864. u Podmoskovlju, a studije slikarstva, vajarstva i arhitekture završio je na Moskovskom umetničkom učilištu. Ovu prestižnu školu Krasnov je upisao sa svega 12 godina, a školarinu je uspevao da plati učestvujući i pobeđujući na brojnim konkursima.

 

Nakon desetogodišnjeg školovanja, odlazi na Krim i postaje Glavni gradski arhitekta Jalte. Istakavši se svojim radom i umećem u izgradnji palata, presecanju kanala, uređenju obale i ulica, Krasnov je privukao pažnju cara Nikolaja II. Tako od cara dobi zadatak da mu sagradi letnjikovac – Livadijski dvorac. Ovo zdanje i danas predstavlja veliku turističku atrakciju, a istorijski je značajan jer je u njemu 1945. godine održana Krimska konferencija, na kojoj su Čerčil, Ruzvelt i Staljin odredili dalju sudbinu čitavom svetu. Nakon izgradnje ovog velelepnog zdanja Krasnov postaje arhitekta ruskog carskog dvora, a dve godine kasnije dobija i zvanje akademika arhitekture petrogradske Akademije umetnosti.

Posle Oktobarske revolucije, kao i mnogi njegovi sunarodnici, i Nikolaj Krasnov je bio prinuđen da napusti domovinu. 1919. godine je stigao na Maltu, gde je sa porodicom živeo u izbegličkom kampu. Za hleb je zarađivao slikajući akvarele za sitan novac.

Na poziv Saveza ruskih inženjera i tehnologa u Kraljevini SHS, Krasnov 1922. godine, dolazi u Srbiju, gde će ostati do smrti. Nakon teškog života u izbeglištvu, Krasnov se zapošljava u Arhitektonskom odeljenju Ministarstva građevina i konačno dobija priliku da pokaže sav svoj raskošan talenat.

Ružica, Oplenac, Zejtinlik

Jedan od prvih projekata na kojima je Krasnov učestvovao, bio je rad na rekonstrukciji crkve Ružice na Kalemegdanu. Inače, Krasnov je autor dve statue srpskih vojnika koje su postavljene na ulazu u crkvu i po kojima je ova crkva nadaleko poznata. Jedna predstavlja kopljanika cara Dušana, a druga pešaka iz balkanskih ratova.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Dragana Dević (@dadadevic)


Usledio je rad na najvažnijim administrativnim zgradama u Beogradu. Jedna za drugom niču zgrada Ministarstva finansija (današnja zgrada Vlade Srbije) i zgradu Ministarstva šuma i ruda, poljoprivrede i voda (danas je tu smešteno Ministarstvo inostranih poslova). Krasnov je projektovao čuveni Manjež i enterijer Starog dvora na Dedinju.


Radio je na rekonstrukciji Njegoševe zavetne crkve na Lovćenu, na uređenju enterijera crkve Svetog Đorđa na Oplencu, groblja srpskih ratnika na solunskom Zejtinlinku i mnogim drugim projektima. Krasnovljevo poslednje delo bilo je Spomen – kosturnica na grčkom ostrvu Vido, koja se svrstava u najzrelija ostvarenja srpske memorijalne arhitekture.

Nikolaj Krasnov je preminuo 1939. godine. Sahranjen je na ruskoj parceli Novog groblja u Beogradu. Nadgrobni spomenik je sam dizajnirao.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Miša Gatalović (@gatalovic)

Nasleđe Krasnova u Rusiji i Srbiji je značajna, snažna karika koja dodatno povezuje naše narode i države u prijateljstvu, bratstvu i zajedničkoj saradnji – kaže ruski ambasador Bocan-Harčenko.

Crkva, pozorite, banka

Posebnu ulogu u uzdizanju ugleda i lepote zdanja palate “Rosije”, a kasnije hotela “Moskva” imao je arhitekta i slikar Grigorije Ivanovič Samojlov.

Foto: Wikipedia

Rođen je 8. septembra 1904. u Taganrogu, morskoj luci u Azovskom moru, u imućnoj porodici koja ga je školovala za slikara. Kada je 1917. okončao srednju slikarsku školu kod Serafime Blonske, lokalno pozorište ga je angažovalo da radi dekor. Emigrirao je 1919. zajedno sa ocem i obreo se prvo u Bileći, gde je okončao Donsku vojnu gimnaziju, a potom u Beogradu, gde je postao brucoš arhitektonskog odseka Tehničkog fakulteta. Diplomirao je 1930. Zaposlio se kod arhitekte dr Milutina Borisavljevića i u njegovom birou ostao pune dve godine, kada je prešao na mesto asistenta kod profesora Aleksandra Deroka.

Autor je brojnih dela od kojih ističemo: kapelu Jovana Savića na Novom groblju, ikonostas i enterijer pravoslavne crkve u Banja Luci, koja je porušena za vreme II svetskog rata, crkvu Svetog Arhangela Gavrila na Topčiderskom groblju, bioskop i pozorište na Terazijama, zgradu Penzionog fonda činovnika i služitelja Narodne banke Kraljevine Jugoslavije, zgrada Mašinskog fakulteta.

Pozorište na Terazijama

U logoru u Nemačkoj, uz velika odricanja od jedne barake napravio je kapelu. Ikonostas iz te kapele je pod zaštitom UNESK-a i nalazi se u crkvi Svetog Jovana na Centralnom groblju.

Crkva Svetog Jovana Krstitelja na Centralnom groblju

Arhitekta i slikar Grigorije Ivanovič Samojlov autor je prekrasnih vitraža u hodnicima hotela “Moskva”, kao i kamenih mozaika na spratovima. Na njima je odslikao obrise Rusije i Moskve, velikih izbegličkih putovanja i svoju novu otadžbinu Srbiju i njenu prestonicu Beograd. Veliki arhitekta i slikar umro je 15. oktobra 1989. u Beogradu.

 

View this post on Instagram

 

A post shared by Hotel Moskva (@hotelmoskva)


Muzej ruske emigracije

Arhitekte Sergej Smirnov, Vasilij Baumgarten, Jurij Kovaljevski, Roman Verhovski, Valerij Staševski i Vasilij Androsov su projektovali veliki broj javnih zgrada koje postoje i danas, poput zgrada starog Generalštaba, Belog dvora, Patrijaršije, Ruskog doma, Crkve Aleksandra Nevskog i Crkve Svete Trojice.
Simbol ruskih emigranata u Srbiji, Petar Nikolajevič Vrangel, general Bele armije je kratko vreme živeo u Briselu gde je umro, po sopstvenoj želji je prenet u Beograd, gde je 1929. godine sahranjen uz vojne počasti u ruskom hramu Svete Trojice u Tašmajdanskom parku.

A u Sremskim Karlovcima, na mestu gde mu se nalazio štab generala Bele garde, uz blagoslov Patrijarha moskovskog Kirila, Rusi i Srbi su mu 2007. godine zajednički podigli spomenik, i to prvi koji je ikada podignut, ne samo u Srbiji, već i u svetu.

Petar Nikolajveič Vrangel, Foto: Wikipedia

Spomenik arhitekti Nikolaju Krasnovu, jednom od najznačajnijih ruskih arhitekata koji je svojim stvaralaštvom ostavio značajan trag u izgledu Beograda, otkriven je u decembru 2019. godine u parku Mali Tašmajdan, u neposrednoj blizini Arhiva Srbije, jedne od zgrada koju je Krasnov projektovao.

Foto: Wikipedia

Ovim događajima prisustvovali i zvaničnici dve države Rusije i Srbije. Prilikom otkrivanja Vrangelove biste, rečeno je da to predstavlja izuzetno važan korak ka pomirenju svih Rusa, na koje je pozvao i predsednik Putin, posle dugih godina tragične ruske istorije.

Tada se mogla čuti i ideja da se u zgradi u kojoj je Vrangel stanovao za vreme boravka u Sremskim Karlovcima – napravi muzej ruske emigracije.

 

Izvor Naši u svetu

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More