Švaba Srbinu od neprijatelja do domaćina

NAŠ SERIJAL: GASTARBAJTERI BIVŠE JUGOSLAVIJE U NEMAČKOJ (1)

Foto: printscreen/youtube
1,014

Mada je Savezna Republika Nemačka ublažila kriterijume za zapošljavanje kvalifikovanih stranih radnika, na radnu vizu čeka se i po godinu dana, u zavisnosti od toga kolika je navala na nemačke ambasade i konzulate.

Iako veliki talas doseljavanja u Nemačku ljudi sa teritorije bivše Jugoslavije praktično ne jenjava od raspada SFRJ u poslednjoj deceniji 20.veka, poslednjih godina sve učestaliji odlasci velikog broja stanovništva, sa prostora ex Yu, počinju da poprimaju razmere masovnog egzodusa. I to nakon pola veka od potpisivanja bilaterarnog sporazuma između SFRJ i SR Nemačke o prijemu jugoslovenskih radnika.

Foto: picture/alliance/dpa

Sporazum je potpisan 1968. godine, posle dve neuspešne privredne reforme u SFRJ, 1963. i 1965.godine, kada je u tadašnjoj Jugoslaviji bilo nezaposleno više od 200.000 ljudi i taj broj se stalno uvećavao. Da bi se izbegli eventualni socijalni nemiri i ugrožavanje komunističkog poretka, ondašnja jugoslovenska vladajuća nomenklatura još 1961. godine počinje da razmišlja o otvaranju do tad zatvorenih granica prema Zapadnom kapitalističkom svetu.

Tako da je nakon potpisivanja sporazuma između Josipa Broza Tita i Vili Branta, u oktobru 1968. godine, u Nemačkoj već krajem 1972. bilo više od milion gostujućih radnika (gastarbajtera) sa prostora SFRJ. Bračni parovi, kojima je jugoslovenski komunizam otvorio vrata i dao putokaz za odlazak na rad u “truli” kapitalizam, ostavljali su u to vreme decu kod deda i baba u zaviičaju, uglavnom dok potomci ne završe osnovnu školu, a roditelji se za to vreme situiraju i uklope u tuđu sredinu.

Desanka Maksimović posetila zemljake u Nemačkoj Foto: wikipedia

Slične sporazume je tri godine ranije (1965) SFRJ potpisala sa Francuskom, Austrijom i Švedskom, jer u to vreme nisu postojali diplomatski odnosi iizmeđu Jugoslavije i Zapadne Nemačke. Iako je i tad u SR Nemačkoj bilo oko 300.000 nekadašnjih jugoslovenskih žitelja, mahom emigranata koji su se krajem Drugog svetskog rata povukli iz Jugoslavije sa nemačkom nacističkom vojskom, kao i onih koji su docnije ilegalno prelazili jugoslovensku granicu nezadovoljni stanjem u komunističkoj Jugoslaviji.

Interesantno je takođe da je u prvom legalnom gastarbajterskom talasu, od 1965. godine, najviše ljudi iz Srbije odlazilo u Francusku, Austriju, Švedsku, potom u Švajcarsku, Dansku, Holandiju, Belgiju… Za razliku od žitelja drugih jugoslovenskih republika bez obzira na njihovu nacionalnost, Nemačka u to doba nije bila omiljena u Srbiji, jer je u Drugom svetskom ratu Srbiju držala četiri godine pod okupacijom, a okupatori nacisti počinili mnogbrojne zločine. Naročito u Šumadiji i Podrinju, ali i u istočnoj i zapadnoj Srbiji, ljudi su tada govorili: “Kako ću na rad kod Švabe koji je hteo da me ubije pre dvadesetak godina? Kako da služim bivšem okupatoru i izgrađujem Nemačku, kad ne mogu da pendžetiram obraz i pljunem na ogromne žrtve Kragujevca i Šumarica, na Kraljevo i Kadinjaču…”

Stavovi međutim počinju da omekšavaju kada su 12. oktobra 1968. sporazum potpisali Josip Broz Tito i Vili Brant. U jugoslovenskim institucijama od tada počinje da bledi slika Nemačke kao neprijatelja, jer je Jugoslavija imala veliki problem nezaposlenosti. Nakon dve propale privredne reforme i ukidanja državnih subvencija mnogim firmama, dolazi i do masovnog otpuštanja radnika.

Josip Broz Tito šeta sa nemačkim kancelarom Vilijem Brantom 11. oktobra 1970. godine u Bonu, tada privremenim sedištem Zapadne Nemačke pre ujedinjenja.  Foto: Wikimedia Commons/Bundesarchiv, B 145 Bild-F032669-0029 / Wegmann, Ludwig / CC-BY-SA 3.0

S druge strane, sporazum sa SRJ iz 1968. je dobrodošao i Zapadnoj Nemačkoj da se izvuče iz međunarodne političke izolacije. Jer, ondašnje jugoslovenske vlasti vešto su balansirale između komunističkog istoka i kapitalističkog zapada, a u Beogradu je već bio osnovan i svetski Pokret nesvrstanih (1961), kao balans između NATO-a i Varšavskog pakta, u tadašnjem hladnom ratu između te dve super sile.

Takođe, istočna politika Vili Branta je 1967. godine doživela krah, te mu je kao spas došao sporazum o uspostavljanju diplomatskih odnosa Zapadne Nemačke i SFRJ, koji je potpisan 30.januara 1968. Deset meseci kasnije načinjen je i sporazum o gastarbajterima (gostujućim radnicima), odnosno o prijemu jugoslovenske radne snage u Nemačku.

R. Lončar

Dozvoljeno je preuzimanje teksta ili delova teksta, ali uz obavezno navođenje izvora i obavezno postavljanje linka ka portalu www.nasiusvetu.com
Izvor Naši u svetu
Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More