Jovan Dragašević oficir, profesor, pesnik, osnivač srpskih vojnih ustanova…

Naš serijal: Ko su autori pesme "Tamo daleko" i kovanice "Samo sloga Srbina spasava"(3)

Foto: porodična arhiva B. Dragašević
337

Srpski barjak zaviorio se najpre na najvišem bedemu beogradske tvrđave, tek kada su, 19. aprila 1867.godine, Turci predali gradske ključeve knezu Mihailu Obrenoviću i napustili Beograd. Bila je to trobojka sa grbom kneževine Srbije, na kojem su dominirala četiri ocila (ognjila). Nekoliko godina ranije, mladi srpski oficir Jovan Dragašević ta četiri ocila protumačio je kao četiri ćirilična slova “S”. I u svojoj epskoj patriotskoj pesmi “Jeka od gusala”, koja je objavljena 1859.godine, osmislio krilaticu “Samo sloga Srbina spasava”.

Dragašević u stihovima koji glase,  peva: “Pa čuj brate, o počuj me brate, ova patnja nek je nauk za te: Izvan tebe tražićeš badava – Samo sloga Srbina spasava, tako Srbu piše i na grbu”. Ova kovanica Jovana Dragaševića, kroz torbulentnu srpsku istoriju, ušla je u narod, postala narodna poslovica i ideja vodilja mnogim kasnijim pokolenjima.

Foto: Praunuk Bora kraj spomenika Jovanu Dragaševiću, porodična arhiva B. Dragašević

Dragaševići starinom potiču iz Dragaša u Gori, na Kosovu i Metohiji. Jovan Dragašević je  rođen 4. februara 1836. u Požarevcu.  Bio je jedino dete u porodici. Jovanov otac Dimitrije bio je ćurčija (krznar), mati Jelica rodom iz ugledne starinske zemunske porodice Tome Apostolovića.

Jovan Dragašević je u Artiljerijsku školu stupio 1855. i posle pet godina kao pitomac Treće klase unapređen je u čin potporučnika. Od tada pa sve do penzionisanja 1888. godine  aktivno je učestvovao u formiranju srpske vojske. U međuvremenu, 1860. godine, postao je profesor u Artiljerijskoj školi gde je dve i po decenije predavao čak sedam predmeta, napisao mnoge udžbenike za pitomce.

Prethodno, dve godine po Jovanovom imenovanju za profesora, 15.juna 1862. na Čukur česmi u Beogradu izbio je incident i tuča između srpskih i turskih momaka, ko će pre zahvatiti vodu.  Planula je puška, Turci su bili naoružani i prolivena je krv.  Tad je potporučnik Jovan Dragašević formirao Licejsku legiju spremnu na rat protiv turskog garnizona. Zahvaljujući  aktivnostima stranih konzulata rat je sprečen, a Turci su napustili Beogradsku tvrđavu.

Dela Đorđa Marinkovića i Jovana Dragaševića opštenarodno dobro

Mada je i danas u javnosti malo poznat, srpski velikan  Jovan Dragašević je u istoriju ušao kao naučnik, pesnik i oficir, uredenik vojnih časopisa  “Vojin” (1864) najstarijeg iz vojne oblasti na Balkanu, kao i lista “Ratnik” (1879-1888), ali i kao jedan od osnivača Vojnog muzeja u Beogradu, te učesnik Berlinskog kongresa 1878.godine.

Foto: Praunuk Bora kraj spomenika Jovanu Dragaševiću, porodična arhiva B. Dragašević

S obzirom na to da se Dragaševićeva krilatica “Samo sloga Srbina spasava”, još tokom njegovog života javno počela tretirati kao narodna umotvorina, on se u pismu iz 1891. godine  žali svom prijatelju Jovanu Boškoviću, u to vreme  profesoru Velike škole i direktoru Narodnog pozorišta u Beogradu:

“Dragi imenjače, pre neki dan u “Dnevnom listu” bijaše nekakav članak, koji je napred ostavio moto:” Samo Sloga Srbina spasava” potpisan kao srpske narodne pesme. Nedugo zatim  izađe u “Srpskoj zastavi”  članak koji počinje sa izrekom “Samo sloga Srbina spasava” govoreći da je to srpska narodna poslovica. Istina, milo mi bijaše što se moja ta izreka  unosi u narodne umotvorine, ali i žao mi bijaše  da se moje lično od mene još za života otima. Srpska inteligencija za svaku izreku Šilerovu ili Geteovu zna da je njihova, a izreku jednog svog radenika ne zna čija je”… Zato Dragašević moli Boškovića da se to, ako nalazi da bi valjalo, nekako stavi do znanja javnosti.

Foto: porodična arhiva B. Dragašević

Od potporučnika do počasnog generala

Jovan Dragašević je  dostigao čin generalštabnog pukovnika i 1888. godine je postao počasni general, prema rečima njegovog praunuka Borivoja – Bore Dragaševića (95) doajena stare srpske emigracije u Kanadi.

” Kao ekspert, pradeda Jovan je bio član srpske delegacije na Berlinskom kongresu 1878. godine, kada je Srbija proglašena za državu i kada su joj prisajedinjena četiri okruga koja su do tada držali Turci. Mnogo, mnogo  kasnije sam saznao da je baš moj pradeda držao govor na otvaranju veličanstvenog spomenika kosovskim junacima, u Kruševcu, kao i prilikom otvaranja Vojnog muzeja na Kalemegdanu u Beogradu. Saznao sam i da Požarevac, rodno mesto pradede Jovana ima ulicu koja nosi njegovo ime. Čuvena je bila i pradedina biblioteka sa brojnim knjigama koje je on napisao i objavio. Pradeda Jovan Dragašević je i autor pozorišne drame Boj na Negotinu ili smrt Ajduk Veljkova”, ispričao je potpisniku ovih redova Jovanov praunuk Bora Dragašević.

Znameniti Jovan Dragašević bio je vlasnik porodične kuće u Nišu, ali i jednog celog dela današnje ulice Miloša Pocerca u Beogradu, nedaleko od kanadske ambasade.

U tuđini neznani grob Đorđa Marinkovića

“Sve je to izgubljeno. Ostalo nam je, porodici, samo nekoliko njegovih radova i fotografija. I njegova grobnica sa spomenikom na beogradskom Novom groblju”, pripoveda Jovanov praunuk Bora Dragašević.

Jovan Dragašević je oženio Milu, ćerku advokata Koste Obradovića. Izrodili su tri sina- Borivoja, Gradimira i Velibora, kao i kćer Dušicu.

Jovan Dragašević je umro  1. jula 1915. u Nišu. Koliko je bio cenjenu najvišim društvenim krugovima svog doba, videlo se kada je preminuo. Iz porodične kuće u Nišu telo mu je preneto u Beograd i opelo služeno u Sabornoj crkvi. Sahrani je prisustvovao i kralj Petar Prvi Karađorđević sa još mnogo istaknutih Srba tog vremena.

Danas su živi jedino direktni potomci Jovanovog najstarijeg sina Borivoja Dragaševića (1864-1911), trenutno njih 20-tak, ali svi već više od pola veka u srpskom rasejanju, od Kanade, preko Amerike do Australije.

R. Lončar

KRAJ SERIJALA

*Dozvoljeno je preuzimanje teksta ili delova teksta, ali uz obavezno navođenje izvora i obavezno postavljanje linka ka portalu www.nasiusvetu.com

Izvor Naši u svetu
Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More