Sveti Jovan Krstitelj, zaštitnik kumstva i pobratimstva

Patron je zatvorenika, epileptičara, drvoseča, muzičara, krojača, ugostitelja, ali i zaštitnik Malte, Jordana…

Foto: Trebinje live
293

U čast Svetog Jovna Krstitelja u hrišćanstvu je ustanovljen i praznik posvećen ovom judeohrišćanskom starozavetnom proroku, koji je krstio Isusa Hrista, po hrišćanskom verovanju sina Božjeg. Sabor Svetog Jovana – Jovanjdan, praznuje se kod Srba 20.januara po aktuelnom kalendaru i brojnim porodicama je tad Krsna slava.

Svetkuje se, u crkvama, na dan posle Bogojavljenja, kao sećanje na Krštenje Isusovo i ulogu ovog svetitelja koji je pripremao narod za novu hrišćansku veru. Crkva uči da je Jovan počeo da propoveda o približavanju carstva nebeskog šest meseci pre Hrista.

“Ja vas krstim vodom, ali onaj što ide za mnom jači je od mene… On će vas krstiti Duhom Svetim i ognjem”, reči su svetog Jovana pri krštenju naroda u reci Jordan, gde je ljude pozivao na pokajanje.

Poslednji starozavetni prorok do Isusa, sveti Jovan Preteča i Krstitelj smatra se zaštitnikom pobratimstva i kumstva, otuda i izreka: ” Kumim te Bogom i Svetim Jovanom”.

Patron je takođe zatvorenika, epileptičara, drvoseča, muzičara, krojača, ugostitelja, ali i zaštitnik Malte, Jordana…

Od mladosti je bio posvećen veri i kao branilac javnog morala suprotstavljao se razvratu tadašnjeg rimskog društva, čak je otvoreno osudio cara Iroda Antipu koji je preoteo ženu svom bratu Filipu.

Carica Irodijada je, kaže predanje, nagovorila kćerku Salome da od Iroda zatraži glavu Jovanovu. Zanesen Salominom igrom, Irod je naredio pogubljenje Jovana Krstitelja. Ovom događaju posvećeno je 11.septembra, posebno molitveno sećanje, poznato kao Usekovanje glave Jovana Krstitelja, a na ikonama se slika svetitelj koji u desnoj ruci drži svoju odsečenu glavu.

Poštovan u hrišćanskoj, jevrejskoj i muslimanskoj tradiciji

U hrišćanstvu se Sveti Jovan poštuje kao svetac, pustinjak i mučenik, prethodnik Isusov. U islamskoj tradiciji je poznat kao prorok Jahja ibn Zakarija.U judaističkoj religiji Jovanovog vremena je postojalo nekoliko pravaca. Fariseji su verovali u vaskrsenje mrtvih, božansku pravdu u sledećem životu, anđele, ljudsku slobodu i božije proviđenje. Sadukeji su bili konzervativniji, držali su vlast u Hramu i nisu verovali u vaskrsenje i večnost duše. Eseni su bili asketska zajednica koja je očekivala skoru apokalipsu. Neki naučnici smatraju da je Jovan bio pod uticajem esena, koji su upražnjavali obredne rituale čvrsto povezane sa krštenjem, iako za to nema direktnih dokaza.

Veronauka uči da je poslednji starozavetni prorok Jovan Preteča i Krstitelj, “izmoljen od bezdetnih” jevrejskog sveštenika Zaharija i žene mu Jelisavete, rođen po Božjem planu na prelomu vremena koje se opisuju Stari i Novi Zavet.

Nasuprot hrišćanskom prikazu, istoričari smatraju da je kralj Irod Antipa likvidirao Jovana jer je u njemu video političku pretnju. Jovanovo pogubljenje, kao i kasnije Isusovo, je zabeleženo i kod jevrejskog istoričara iz 1. veka, Josifa Flavija. Kada je nakon Jovanovog pogubljenja Herodova vojska uništena u bici sa neprijateljskom vojskom, Jevreji su verovali da je to Božja kazna.

Običaji na Jovandan

Dani od Božića do Bogojavljenja nazivaju se nekršteni dani, a dani od Bogojavljenja, od kojih je prvi Jovandan, do Uskršnjih poklada nazivaju se kršteni. Zbog toga je u narodu ostalo verovanje da se krštenje i venčanje mogu obavljati tek od Jovanjdana, dana kumstva, pobratimstva i prijateljstva, a ne valja se, kaže narod to raditi u nekrštene dane. Za Jovandan ne postoje posebni običaji osim, uz rezanje kolača i osveštanja kuće vernika koji slave Krsnu slavu, nekad je postojao i običaj pranja ikone. Ikona se, posle jutrenja u crkvi, iznosila iz kuća na reku ili bunar i umivala se, odnosno brisala vlažnom krpom. Običaj je i danas da se na Jovanjdan mladi pobratime, u najbližem manastiru za vreme molitve i da se na ovaj dan poziva u goste stari porodični kum, ili da bira kuma ona porodica koja nema staro kumstvo.

R. Lončar

Izvor Naši u svetu
Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More