Prvi doseljenik u SAD iz naše zemlje političar, SRBI u američkoj politici

Uhvaćen je i registrovan u Birou za emigraciju kao prvi srpski doseljenik pod lažnim imenom Đorđe Ribar ( Džordž Fišer)

Djordje Šagić ili Džordž Fišer
165

Istorijske okolnosti su htele da prvi zvanični srpski doseljenik u SAD postane i američki političar. Kada se Đorđe Šagić doselio iz Beograda u Filadelfiju registrovan je kao srpski doseljenik. Dvadeset godina kasnije postao je sudija za vešanje.

Rođen je 1795. u porodici Šagić koja se u okolinu Budimpešte doselila iz Srbije. Pohađao gimanziju u Sremskim Karlovcima. Prelazi u Srbiju 1813. godine da se priključi voždu Karađorđu i ustanicima u borbi protiv Turaka. Beži u Austriju i radi na dunavskim lađama kao trgovac. Ukrcao se kao otkupljenik (1815) u Hamburgu na brod “Delaver” za Ameriku.

Radio je na brodu kao crtač karata. Da ne bi bio prodat pobegao u licu Filadelfija beži sa broda. Uhvaćen je i registrovan u Birou za emigraciju kao prvi srpski doseljenik pod lažnim imenom Đorđe Ribar ( Džordž Fišer).
Radio u Filadelfiji i Nju Orleansu kao trgovac. Ženidbom postaje vlasnik plantaže pamuka i fabrike džinsa. Tražio je zlato po Kaliforniji i Meksiku, čiji je bio državljanin. Imenovan (1830) za direktora luke Galveston i za sekretara grada San Felipe. Bio je vlasnik štamparije, knjižare i urednik (1835) lista “Mercurio del Puerto de Matamoros”. Prelazi u Nju Orleansu i radi kao generalni komesar i sekretar ekspedicije za Tampiko.

Od 1840. godine Šagić je član Gradskog odbora Hjustona i (1843) major u miliciji Teksasa. Učestvovao u borbama i pregovorima za nezavisnost Teksasa i Meksika od 1846. do 1848. godine. Bio je američki general u Meksiku.

“U potrazi za avanturama i boljim životom odlazi u Kaliforniju (1849) i potom u Panamu (1851). Vraća se u San Francisko i postaje sekretar Zemljišne komisije za Kaliforniju. Za vreme njegovog rada u ovoj komisiji, do 1856. godine, rešeno je oko 800 slučajeva deobe preko 12 miliona jutara zemlje”, opisuje ovog američkog Srbina humanitarac Mile Nikolić iz Kalifornije.

Šagić je u Kalifironiji bio i sudija za vešanje i izricao oštre kazne neobuzdanim kaubojima, rančerima i konjokradicama. Kao novinski izveštač u Američkom građanskom ratu, radio je od 12. aprila 1861. do 26. aprila 1865. godine.

Kao američki zet i državljanin Džordž Fišer nije zaboravljao svoje poreklo. Kada su Srbi počeli da 1864. godine podižu prvu crkvu u Džeksonu, pridružio se i pomogao da osnuju malu koloniju srpskih doseljenika u Kaliforniji. Zajednica je okupljala Srbe i Dalmatince i nazvala se Slavonians. Bio je (1864) istanuti član Grčko-ruskoslavonske pravoslavne istočne crkve kao dobrotvornog društvo u kome su Srbi činili većinu. Saradnik je prote Sevastijana Dabovića, misionara Ruske crkve i osnivača Srpske crkve u Americi. Postao je Šagić i prvi predsednik Ruskog i panslavenskog dobrotvornog društva osnovanog u San Francisku 1857. godine i član Društva pravoslavaca.

Stevanović ide u Kongres? SRBI u američkoj politici (FOTO)

Zbog prijateljstva sa pravoslavcima Šagić je postao grčki konzul u Kaliforniji i. Znao je i koristio srpski, mađarski, nemački, grčki, engleski, španski, portugalski, francuski, italijanski, latinski, ruski, poljski, češki, slovački, moravski i hrvatski jezik.
Koristio je različita imena i prezimena – Đorđe Šagić, Đorđe Ribar, Džordž Fišer, George Jorge, Georgije Šagic, Merkurio Šagić.

Za sebe je pričao da je po rođenju Srbin, po duhu Meksikanac, po karakteru Teksašanin, a po držaljanstvu Amerikanac. Ženio se četiri puta. Njegovi potomci danas su Džek Malete, njegova deca Elis, Kejt i Tomas Malete iz Džeksona, i Lari Malete, lekar umetnik iz Hjustona. Kao i Džon Fišer iz Vašingtona i Džef Kaningham iz Ostina.

Istoričar Džon Livingston je Đorđa Šagića označio kao pionira avanturističke proze u SAD. Napisao je “Memoare” i Livingston ga je uvrstio među 200 najuglednijih Amerikanaca.
Sahranjen je u San Francisku 1873. godine uz državne počasti i u uz prisustvu predstavnika Amerike, Grčke, Rusije i Srbije.

GOSPODARI ALJASKE

Među pionirima doseljevanja na sever SAD u istoriji su zabeleženi članovi velike porodice Hajduković. Jovan Džon Hajduković (1879–1965) je upisan kao u guverner, odnosno gospodar Aljaske, a njegov brat od strica Milo Hajduković (1883–1945) najbogatiji čovek u Ferbanksu i Enkoridžu.

Srpski emigranti stigli i na Aljasku: Rade u ribarskoj industriji i ugostiteljstvu, voze turiste, a ni sneg na Uskrs im ne smeta (FOTO+VIDEO)

Uspešan biznismen bio je i Joko Stefan Hajduković, poznati američki trgovac, koji je krstario Evropom. U muzeju Jovana Hajdukovića zapisano je da je u svet ledene pustinje stigao iz crnogorskog sela Utrg 1903. godine. Ostavio je ženu i ćerku u zavičaju, da bi u tuđini zaradio novac za njihov bolji život. Bio je kopač zlata, lovac i trgovac u delti reke Tanane, koji je snabdevao hranom i čuvao Indijance.

Išao je Jovan hajduković kod američkog predsednika i tražio “da beli ljudi više ne ubijaju životinje, osim ako im one ugroze život…”
Bio je pregovarač sa Indijancima, njihov poglavica i šerif u Ferbanksu. Imao je dva motela “Kuća na putu” i “Rikas Roadhouse state park “. Prodao ih je 1923. godine. Otvorio školu i posvetio se obrazovanju Indijanaca. Nikada se nije vratio u zavičaj.

Povratak Roda Blagojevića, SRBI u američkoj politici

Njegov potomak Milo Hajduković je bio vlasnik rudnika zlata i početkom 20. veka najugledniji u srpskoj koloniji. Sina Džona (Jovana) Hajdukovića je školovao u Njujorku i on je danas vlasnik avio-kompanije i dva aerodroma u Ferbanksu i Enkoridžu. U ovim mestima danas živi šest familija potomaka starih Hajdukovića. Najpoznati je Džim Hajduković, najbolji košarkaš Aljaske.

Stari Hajdukovići su Aljasku nazvali po svom zavičaju – Bijela Crmnica. Za uzvrat Amerikanci su brda oko Ferbanksa nazvali planina Hajduković.

Za još dve srpske porodice može da se kaže da su bile vladari Aljaske. To su Stepovići i Dapčevići. Najugledniji izdanak ove prve familije bio je Majk Stepović, guverner ove amaeričke države. Rođen je u Ferbanksu 1919. a preminuo je 2014. godine u San Dijegu.

Jovan Dapčević sa Aljaske Foto: privatna arhiva

Majk Stepović je bio potomak Marka Stepovića i Olge Barta Stepović. Odrastao je na Aljasci, ali je završio školu i studije prava u Portlandu. Pridružio se (1939) ocu na Aljasci i uz njega učio sindikalnu politiku i vođstvo. Završio je studije umetnosti na Gonzaga University i prava University Notre Dame.

Radio kao advokat u Ferbanksu. Bio je član Republikanske partije. Kada je, sredinom pedesetih, Majk Stepović junior izabran za gradskog advokata, počeo je aktivno da se bavi politikom. Nastupao je kao predstavnik i kandidat nacionalnih manjiona Srba, Rusa, Hrvata, pravoslavaca i katolika (1955).
Imao je mladi Stepović tek 39 godina kada je 1957. postavljen za guvernera Aljaske. To je učinjeno zvaničnom proklamacijom Dvajta Ajzenhauera, tadašnjeg predsednika SAD. Stotine ljudi iz Ferbanksa dočekalo ga je kad je 20. maja 1957. stigao avionom iz Vašingtona.

Bio prvi guverner Aljaske rođen u ovoj američkoj državi i prvi Srbin u najvišoj politici SAD. Po isteku mandata guvernera Aljaske bio je činovnik državne administracije u Beloj kući i u Senatu SAD.
Kada je izgubio izbore za guvernera Aljaske 1966. godine vratio se advokaturi i životu u Ferbansku. Dobio je počasni doktorat Univerziteta Aljaska (2009). Umro je tokom posete sinu, Nikoli Stepoviću, čuvenom košarkašu u San Dijegu, ali je sahranjen u Ferbanksu.
Od porodice Dapčević sa Aljaske najpoznatiji je bio Jovan Džon, koji je rođen 1926. godine u Hazletonu. I on je bio guverner države Aljaske.
Jovan Dapčević je odrastao u Pensilvaniji u porodici doseljenika iz Crne Gore. Školovao se u Džunau, Aljaska. Bio je član Demokratske stranke SAD. Radio je kao službenik javne kancelarije države Aljaska, šef kabineta guvernera Stiva Kovpera, direktor Penzione uprave i direktor Budžetske komisije.
Stranka ga je birala za predsednika demokrata Aljaske i člana Centralne uprave stranke SAD. Zahvlajujući uticaju srpske kolonije postao je 1960. godine guverner Aljaske. Tokom dve decenije rada kao guverner uzdigao je grad Džunau na nivo SAD. Penzionisan 1995. godine. Dobitnik nagrade za životno delo. Oženjen. Otac šestoro dece. Živeo je u Džunau.
Njegov sin Marko Dapčević, takođe je bio političar. Rođen je u gradu Sitka 1969. goidine. Završio je gimnaziji, upisao (1987) studije na Univerzitetu Oregon , a diplomirao automobilsku tehnologiju na Državnom koledžu u Eugenu. Radio u Državnoj pošti SAD.
Na izborima 2000. godine sin guvernera Aljaske postao je delegat Skupštine grada Sitka. Godine 2004. Marko Dapčević je izbaran za gradonačelnika, a 2006. godine je reizabran. Modernizovao je gradski vodovod, razvio turizam i stanogradnju. Uveo ekološku zaštitu grada.
Kandidovao se Marko dapčević 2007. godine za državnog tužioca Aljaske, ali je izgubio na izborima. Član je Komisije UN za ekologiju. Oženjen je i živi u Sitki.

nastaviće se…

Marko Lopušina

*Dozvoljeno je preuzimanje teksta ili delova teksta, ali uz obavezno navođenje izvora i obavezno postavljanje linka ka portalu www.nasiusvetu.com.

Izvor Naši u svetu

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More