Sveta mati Paraskeva, jedna od najvećih misionarki hrišćanstva i zaštitnica ženskog roda

Foto: Instagram/printscreen
502

Srpska pravoslavna crkva i mnoge verujuće pravoslavne porodice među Srbima, Romima, Makedoncima i Crnogorcima, danas praznuju dan Svete Petke – Prepodne mati Paraskeve. Ubraja se među najveće misionarke hrišćanstva.

Sveta Petka je po broju svečara na šestom mestu na listi najvećih srpskih slava, a u Crnoj Gori proslavlja je veliki broj Bjelopavlića. O kultu Svete Petke među Srbima govori i podatak da je njoj posvećeno više od 250 crkava i manastira, da brojna Kola srpskih sestara nose njeno ime.

Verujući u njenu zaštitničku i isceliteljsku moć, na poklonjenje moštima Svete Petke , koje počivaju u  Jašiju (Rumunija), odlaze  i vernici drugih religijskih zajednica.


Svetiteljka je rođena sredinom 10 stoleća a upokojila se u prvoj polovini 11.veka. Istoričari Crkve navode da je bila slovenskog porekla, najverovatnije srpskog.  Da je potekla iz srpskog roda navodi i sveti vladika Nikolaj Velimirović. Jer,  u 10. veku  grupa i pojedinci iz Povardarja i Pomoravlja  su u potrazi za poslom odlazili u Grčku, odnosno Vizantiju i tamo se trajno nastanjivali, bili poznati kao slovenska manjina.

Biografiju  Svete Petke pod nazivom “Životopis prepodobne matere Paraskeve”, prvi je napisao bugarski patrijarh Evtimije krajem 14. stoleća, tri i po veka posle njene smrti. To žitije je nastalo na osnovu usmenog predanja od onog što je svetiteljka ispričala svojim sugrađanima nakon povratka iz pustinje.

 

View this post on Instagram

 

Crkva Sv Petke #svetapetka #kalemegdan #eglise #forteresse #belgrade #beograd

A post shared by Julijana (@pinkjuly_) on


Biograf navodi da je rođena u blizini Carigrada (današnji Istambul), u grčkoj varoši  Epivat (danas Selimpaša), na obali  Mramornog mora. Roditelji su joj bili imućni, ali nažalost, u ranoj mladosti je ostala  siroče, te je  sa 19 godina otišla rođacima u Carigrad. Imala je i brata, po imenu Jevtimije, koji se u mladosti zamonašio i docnije postao episkop Maditski (989—996). Zamonašila se i ona u crkvi Svete Sofije, u Carigradu. Nedugo zatim, kad je imala 21 godinu, otišla je na pokloničko putovanje u Jerusalim i nastavila put u Jordansku pustinju  gde je  ceo život  provela asketski. U doba pozne starosti, u snu joj se javio anđeo i pozvao je da se vrati u Epivat, svoju rodnu varoš, gde se nakon dve godine upokojila. Sahranjena je po hrišćanskim običajima, ali ne na gradskom groblju već izdvojeno od ostalih.  Odatle su, posle 30 godina ,njene mošti prenete u lokalnu crkvu. Predpostavlja se da je imala oko 70 godina kad je preminula.

Putešestvije čudotvornih moštiju

Čudotvorne mošti mati Paraskeve  tokom istorije prenošene su mnogo puta.  Legenda kaže da je Sveti Sava srpski vraćajući se sa hodočašća po Svetoj zemlji stigao i u Carigrad i da se u Epivati poklonio moštima Svete Petke. Zatim je u Bugarskoj to ispričao bugarskom patrijarhu i caru, u Trnovu gde se Sava docnije i upokojio.

Ubrzo po Savinom dolasku u Trnovo bugarski car je poslao delegaciju u Epivat  i 1238.godine  uspešno završi posao oko prenosa svetiteljkinih moštiju u Bugarskau, te je Sveta Petka počivala u Trnovu  sve do pada ovog grada pod otomansku vlast 1393. kada su njene mošti prenete u Vidin, zatim i u Brus 1396.  A  kada je su i tu mošti postale ugrožene  srpska kneginja Milica je zatražila od sultana Bajazita da se  telo Svete Petke prenese u Srbiju. Njen sin Stefan Lazarević pohranio je mošti u Beogradu 1402.godine. Veruje se da su od vremena despota Stefana mošti 100 godina počivale u steni pored kalemegdanske kapele i izvora Svete Petke, te da su joj na poklonjenje dolazili i pravoslavci i katolici  i muhamedanci- tadašnji okupatori Srbije.

 

View this post on Instagram

 

Mozaik Svete Petke sa kapele na Kalemegdanu posvećene ovoj svetiteljki. Kapela Svete Petke izgrađena je i osveštana 1937. godine, na mestu prvobitne kapele koja je bila zemunuca. U nju se ulazilo niz stepenište a jedan mali hodnik vodio je do izvora koji se smatra čudotvornim i pominje se još 1685. godine u opisu tvrđave. Priikom kopanja temelja, otkriveni su ostaci nekog prethodnog hrama kao i kosti vojnika poginulih u odbrani Beograda od 1914. do 1915. godine. Te kosti se sada nalaze u zajedničkoj kosturnici, nekoliko metara dalje od kapele, u bedemu ispod Jakšićeve kule. Budući da je prvi živopis kapele propao zbog slabog materijala, za drugi je izabran mozaik. Radio ga je beogradski slikar Đuro Radlović u petoodu od 1975. do 1982. Na mozaiku se iza Svete Petke vide i kapela, crkva Ružica i tvrđava. #svetapetka #kapelasvetepetke #mozaik #kalemegdan #izvorsvetepetke #kalemegdanfortress #srbijauzduzipopreko #srbija #serbia #beautifulserbia #seeserbia #discoverserbia #amazingserbia #cudesnasrbija #blagasrbije #lepotesrbije

A post shared by Srbija uzduž i popreko (@srbija.uzduz.i.popreko) on


Ali, nakon jednog veka sultan Sulejman je 1521. godine mošti vratio u Carigrad.  Posle više od 100 godina (1641.) na molbu i o trošku moldavskog velmože  Vasilija Arbanasa-Lupule mošti su prenete u grad Jaši. Tamo se i danas nalaze, osim dva prsta šake, koji su u kapeli svete Petke u Beogradu, na Kalemegdanu.

Na Kalemegdanskoj tvrđavi danas se nalazi čudotvorna voda, za koji se veruje da leči one koji je uzimaju s verom u Boga i ljubavlju prema Paraskevi i da je čudovtorna za lečenje očiju i vida. Kapela Svete Petke na Kalemegdanu podignuta je na izvoru, a kapela je nadaleko čuvena i po dva prsta svetiteljkine desne šake.

Prema narodnom predanju kapela na Kalemegdanu i crkva Ružica podignute su još u 15. veku za vreme despota Stefana Lazarevića, ali su i porušene u vreme turske vladavine.

Upravo u ovaj manastir kneginja Milica, žena cara Lazara, uspela je 1396. da izmoli i prenese svetiteljkine mošti. Međutim, Sultan Sulejman Drugi preneo je mošti Svete Paraskeve 1521. godine u Carigrad.

Svake godine na dan svete Petke postaje mesto velikog hodočašća, a njena lekovita voda, adžijazma, ima čudesnu moć –

Današnja kapela i crkva, mesto hodočašća gde se svake godine na Petkovicu okupljaju mnogobrojni vernici, izgrađena je 1937. godine po projektu arhitekte Momira Korunovića. U novosagrađenoj krstionici uz kapelu Svete Petke obavljaju se krštenja vernika uz poštovanje izvornog hrišćanskog rituala – pogružavanjem.

 

Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More