Gastarbajteri slave pola veka Zajednice srpskih i jugoslovenskih organizacija iz Frankfurta

Foto: Unsplash
32

“Navršava se pedeset godina od kako smo u Frankfurtu osnovali Zajednicu udruženja jugoslovenskih građana, koja je kasnije prerasla u Zajednicu srpskih i jugoslovenskih udruženja i klubova, odnosno organizacija. Mislim da je red da ovaj jubilej obeležimo i u Nemačkoj i u Srbiji, kako naša generacija radnika na privremenom radu u Nemačkoj ne bi bila zaboravljena i kako bi podsetili nove generacija kako smo radili na ujedinjavanju svih Srba Evrope”.

Ovim rečima se nedavno obratio Ljubiša Levajac, bivši predsednik ove Zajednice, a danas penzionere u Čačku, dvojici patriotskih drugova Milanu Šuliću, penzioneru iz Požarevca i Bogdanu Topiću, penzioneru iz Opova. Sva trojica gastarbajtera radili su decenijama u Frankfustru i Damštatu, organizovali tamo naš narod, a danas međusobno dele sećanja na zbivanja od pre pola veka.

Šulić Milan, Bogdan Topić i Ljubiša Levajac danas

“Srbi i Crnogorci iz Frankfurta su među prvima počeli da se udružuju u Nemačkoj. Još 1971. godine sa svojim klubovima napravili smo u Jugoslovenski centar. Njegovo puno ime je bilo Kulturno-obrazovni-zabavni i informativni centar Jugoslovena u Frankfurtu. Jedan od osnivača bio je i aktivista Branko Miljević. Već tada imali smo veliku biblioteku “Vuk i Gete”, najbogatiju od svih stranaca u Nemačkoj i folklornu sekciju iz koje je nekoliko godina kasnije izraslo najpoznatije Jugoslovensko kulturno-umetničko društvo stranaca “Oro”. Naš centar je pomagao osnivanje klubova Srba i Jugoslovena na području Hesena, Pfalza i Sarlanda. Podstakao je i osnivanje Udruženja jugoslovenskih prosvetnih radnika i Udruženja jugoslovenskih lekara i stomatologa u Nemačkoj krajem sedamdesetih”, pamti Ljubiša Levajac.

Rođen je 1993. godine u Čačku. Upisao je studije ekonomije 1952. godine na BU, ali je prešao na istoriju na Filozofskom fakultetu. Kao uzoran omladinca učestvovao je na radnima akcijama ORA “Novi Beograd”, ORA “Bratstvo i jedinstvo”. Levajac je bio inicijator osnivanja Sportskog društva “Mladost” na BU, a potom (1958), sekretar Saveza sportskih organizacija beogradskih studenata i sekretar SSOS Jugoslavije.
Kao rukovodilac jugoslovenskih sportskih organizacija učestvovao je na prvoj Univerzijadi u Torinu 1959. godine. Kako je počeo da se interesuje za putovanja u inostranstvo i dolazak stranih turista u Jugoslaviju, počeo je da sarađuje sa nemačkom agencijom “Fahr mit” (“Putujte sa nama”). Nemci su dovodili svoje turiste u Beograd, Dubrovnik i Rovinj, a Ljubiša Levajac im se prudružio da bi uvežbavao svojh školski nemački jezik i imao praksu iz turizma.

Početkom devedesetih Ljubiša Levajac, M.Šulić, M.Stefanović, D. Bulatović na sednici zajednice u Frankfurtu

Kada je 1964. godine otišao u njihov kamp u Bed Niederbreisig, odlučio je da se zaposli i ostane da radi u Nemačkoj. Bio je poznati turistički radnik i organizator Srba i Jugoslovena.

“Jugoslovenski cnetar je 1978. godine prerastao u Zajednicu udruženja jugoslovenskih građana u Frankfurtu, sa četrdeset klubova i stotinak društava, koja je imala zadatak da štiti naše interese u Nemačkoj. Njegov predsednik je bio, sada pokojni Miodrag Mile Stefanović. Rođen je u selu kod Paraćina 1950. godine. Završio je Školu učenika u privredi i postao KV radnik metalske stuke. Odlazi 1971. godine na rad u Nemačku. Zaposlio se u kompaniji “Meser Gliser” u kojoj je radio 45 godina. Penzionisan je kao menadžer. Stefanović je bio aktivista Jugoslovenskog kluba “Jedinistvo” iz Langena, vernik parohije SPC u Frankfurtu i humanitarni radnik”, svedoči nam Milan Šulić, inženjer koji je radio u nemačkim nuklearnim elektranama.

Prvi predsednik Mile Stefanović

Šulić je porklom iz Sokolca (1938.). Odrastao je u selu Knežina, gde je završio osnovnu školu. Gimnaziju pohađao u Vlasenici, a maturirao u Drugoj muškoj gimnaziji u Sarajevu. Na Mašinski fakultet BU upisao se 1958. godine. Bio je omladinski aktivista, učesnik ORA, član UO i potpredsednik Zdravstveno-potpornog udruženja studenata tehnike BU. Od 1963. radio je kao nastavnik stručnih predmeta u Mašinskom školskom centru u Rumi. Krajem šezdesetih prelazi u Mašinsku tehničku školu u Kostolac, a odatle u fabriku poljoprivrednih mašina „Morava“ u Požarevac. Posle službenih poseta fabrikama u Nemačkoj, odlučio je da 1970. prihvati posao u Frankfurtu.

Kada je devedesetih godina došlo do raspada jugoslovenskih klubova i (1993) organizovana nova Zajednica srpskih i jugoslovenskih organizacija sa oko dvadeset klubova. Njeni aktivisti su bili Levajac, Šulić, ali i Branislav Pendić Penda iz Beograda, Mirko Mladić iz Sarajeva, Bogdan Topić iz Broda i Mile Stefanović iz Paraćina. Radili su na okupljanju i transformaciji bivših jugoslovenskih klubove u srpske i osnivanju novih klubova i udruženja na poodručju Frankfurta i pokrajina Hesen i Bavarska.

Bogdan Topić je iz Damštata, bio je osnivač i predsednik kluba “Jadran”. Poreklom je iz Bosanskog Broda ( 1950.) Završio je školu za metalostrugara u Slavonskom Brodu i radio u fabrici “Đura Đaković”. Odlazi na rad u Nemačku 1972. godine kao detaširani radnik svoje fabrike. Radio je prvo u Kaselu, pa u Darmštatu i potom u Diseldorfu, do aprila 1975. Napušta jugoslovensko preduzeće i prelazi u nemačku firmu “Gobel” za proizvodnju štamparskih mašina i opreme. Radeći diplomirao je za mašinskog inženjera u RU “Novi Beograd” u Nemačkoj.

Logo Zajednica srpskih i jugoslovenskih organizacija

Zajednica srpskih i jugoslovenskih organizacija je kroz svoje aktivnosti, Narodni sabor, Dani jugoslovenske kulture, Dan mladosti, Zlatni glasovi, Mala Pula, Festival dečijeg stvaralaštva i Folklorijada okupljala je i do 30.000 naših ljudi godišnje.

U ši­roj oko­li­ni Frankfur­ta bilo je dva­de­se­tak na­ših klu­bo­va. Među naj­sta­ri­jim su “Vuk Ka­ra­džić” iz Fran­kfur­ta, čiji je pre­dse­dnik bio Sto­jan Bo­ja­nić, “Je­din­stvo” Lan­gen, čiji je li­der bio Dra­gi­ša Stan­ko­vić, “Ju­go­sla­vi­ja” u Ofen­ba­hu. “Ja­dran” – Dar­mštat koji je vodio Bog­dan To­pić. Ovaj klub  je početkom 21. veka promenio ime u “Serbia”, ali je ime Bogdan Topića ostalo duboko upisano u istoriju ovog kluba.

“Naša Zajednica srpskih i jugoslovenskih organizacija predstavljala je krajem prošlog veka naše ljude u Savetu stranaca u pokrajini Hesen i gradu Frankfurtu. U prvom sazivu od 1992. do 1997. godine srpski delegati su bili Dušanka Nikolić i Milan Šulić. A Gordana Popović i Aleksandar Đorđević ispred Srpskog humanitarnog fonda i Mirjana Vrućkić kao član Socijal-demokratske partije. Krajem devedesetih srpski predstavnici su bili Ana Mirković i Aleksandar Đorđević”, kaže Bogdan Topić.

Sva trojica su i danas aktivni kao patriote, je pomažu novim generacijama gastarbajtera u Nemačkoj. Milan Šulić i Bogdan Topić u Nemačkoj imaju svoje potomke. Ljubiša Levajac živi sam u naselju Kulinovci u čačku, gd eima orginalni Muzej dijaspore, sa dokumentima iz rada Zajednica srpskih i jugoslovenskih organizacija u Nemačkoj.
“Plan nam je da u Čačku organizujemo Izložbu radnika na privremenom radu u nemačkoj”, koja bi kao putujuća postavka obišla Srbiju i Republiku Srpsku”, kaže Levajac, koji svom rodnom gradu želi da daruje i svoj Muzej dijaspore i svoju kuću sa imanjem.

Marko Lopušina

 

 

Izvor Naši u svetu

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More