Dan kada je pre 75 godina oslobođen Beograd

FOTO TANJUG/ ZORAN ZESTIC
49

Današnji dan je u znaku 75 godina oslobođenja Beograda. Mnogo je podataka o tome kako su izgledale poslednje borbe, a malo ljudi koji bi o njima danas svedočili. Zdenko Duplančić zapisao je i zapamtio svaki dan borbe protiv Nemaca u Beogradu.

“Ja sam ratnik iskusan. U partizane sam iš’o od 13. godine. Ja sam borac poznate prve proleterske brigade”, ovo je ukratko ratna biografija Splićanina Zdenka Duplančića. On je komunista iz aristokratske porodice, pilot u penziji i danas je jedan od retkih svedoka oslobođenja Beograda.

“Mi smo se sa Rusima sastali u Đurincima 12. oktobra. To je bilo veliko veselje i radost. Znači Đurinci – to je na pola puta od Mladenovca preko Ralje, Avala i Beograd, moja divizija prva proleterska se nalazila na glavnom pravcu udara”, seća se početaka oslobođenja Beograda Zdenko Duplančić, oslobodilac i pukovnik avijacije u penziji.

Iako je proslavio 91. rođendan danas se, kaže, seća svakog sata oslobođenja Beograda. Poslednji su bili najteži.

“Od Banjice preko Dedinja išli smo ka autokomandi gde ja sada stanujem, ma tu su bile njive, kukuruzi, i to ne izgleda kao što je bilo. Tu smo vodili ulične borbe. Došli smo do Slavije i nismo mogli glavnom ulicom jer je Beograd jako bio štićen i utvrđen od Nemaca. Pa smo išli sporednim ulicama. Tu smo se opet borili za svaku kuću, za svaku ulicu, za svaku baštu”, prepričava Zdenko.

Kako bi Beograd bio konačno oslobođen osim Crvene armije pristiglo im je dodatno pojačanje.

“Beograđani su nam dosta pomogli, jer mi nismo u Bosni po čukama naučili da osvajamo veće gradove kao što je Beograd. Sačuvan je i vodovod i električna centrala i telefoni i tako dalje, to su sve ljudi, omladina, Beograđani pomogli da sačuvamo Beograd”, svedoči ovaj borac koji je danas na čelu SUBNORA Savski venac.

Tenk na Terazijama

Zdenko ima hronološki zapisan svaki dan i svaki sat oslobođenja Beograda. Njegove spise tek će izučavati mladi istoričari poput Milana Gulića sa kojim se nalazimo ispred Narodnog pozorišta.

“Zgrada narodnog pozorišta otuda postaje važna, jer zatvara taj prolaz ka Kalemegdanu kao poslednjoj uporišnoj tački nemačkih snaga na prostoru Beograda i zato se branila u neku ruku po svaku cenu. Svi ovi centralni delovi Beograda kroz koje mi svakodnevno prolazimo bili su poprište strahovitih borbi”, objašnjava Milan Gulić, istoričar.

A poslednja i odlučujuća borba vođena je kod današnje palate Albanija.

“I zaista nestvarno deluje da je tih sati i toga dana, ovde vođena takva borba da je sovjetski tenk sa Terazija tukao na Palatu Albanija i da je gotovo svaki prozor bio zatvoren sa džakovima sa peskom i da je gotovo svaki prozor bio puškarnica”, kaže Gulić.

U noći između 19. i 20. oktobra konačno je pala i palata Albanija. Time je okončana nemačka okupacija Beograda koja je trajala 1.287 dana. Kada se trobojka zavijorila sa ove palate, Beograđanima je to bio signal da je njihov grad konačno slobodan.

U borbi za slobodan Beograd, kako se procenjuje, stradalo je oko 3.000 članova jugoslovenske vojske i 1.000 crvenoarmejaca. Oslobođenje prestonice, saglasni i svedoci i istoričari , značilo je samo jedno – slobodan Balkan.

Ljubiša je sa 17 godina ušao u borbu za oslobođenje Beograda: “Ko je imao iz čega da puca – veselio se. Narod je bio na ulicama…”

Svečanom akademijom obeleženo 75 godina od oslobođenja Beograda

Svečanom akademijom u beogradskom Sava centru sinoć je obeleženo 75 godina od oslobođenja Beograda u Drugom svetskom ratu.

Svečanost, kojoj su prisustvovali predsednik Srbije Aleksandar Vučić i premijer Rusije Dmitrij Medvedev, počela je intoniranjem himni Srbije i Rusije.

Deo programa bio je i kratak dokumentarni film “Put pobede” o najdramatičnijim trenucima bitke za oslobođenje Beograda 1944. godine o čemu je u filmu govorio naš poznati glumac Miloš Biković.

Prisutnima su se obratili Vučić, Medvedev i nekadašnji član Prve proleterske brigade koji je učestvovao u oslobođenju srpske prestonice 1944. godine Zdenko Duplančić.

Borba za oslobođenje Beograda predstavlja jednu od najvećih i najznačajnijih bitaka na Balkanu u Drugom svetskom ratu, a trajala je od 12. do 20. oktobra 1944. godine.

Oslobađanjem Beograda okončana je 1.287 dana duga nemačka okupacija glavnog grada Jugoslavije.

U toku tih borbi poginulo je 2.953 pripadnika NOVJ i 976 pripadnika Crvene armije, dok je daleko više poginulo tokom čitave operacije.

“Svoj 15. rođendan dočekao sam 18. oktobra 1944. godine, dva dana pre oslobođenja Beograda, učestvujući u uličnim borbama za oslobođenje ovog grada”, prisetio se Duplančić.

Naveo je da su veliku ulogu u borbama za oslobođenje Beograda imali i građani, naročito omladina.

“Hrabro su nas vodili kroz ulice, pokazujući gde su Nemci i kako da im priđemo”, ispričao je Duplančić i, između ostalog, naveo da su se najčešći okršaji vodili oko Skadarlije i Narodnog pozorišta koje je tri puta padalo nazad u ruke Nemcima.

Duplančić je podsetio da je od oslobođenja Beograda prošlo 75 godina, ali da sećanja na pale drugove i bratstvo sa ruskim narodom ne blede.

“To je još jedna potvrda da naše veze stoje, a duh slobode i pobede ostaje kao sveto carstvo za buduća pokoljenja”, istakao je Duplančić.

Rekao je da će zauvek pamtiti svoje saborce koji su učestvovali u borbi za oslobođenje Beograda i dodao:

“Neka je večna slava svim palim borcima za slobodu”.

Deo programa, koji su vodili naši poznati glumci Ivan Bosiljčić i Vjera Mujović, bile su i prigodne muzičke numere koje su izveli ruski vojni ansambl “Aleksandrov”, umetnički ansambl Ministarstva odbrane “Stanislav Binički” i hor Narodnog pozorišta u Beogradu pod dirigentskom palicom Ðorđa Stankovića.

Tako su prisutni imali priliku da čuju kompoziciju “Dan pobede”, pesmu “Po šumama i gorama”…

Tokom izvođenja tih numera, na tri video bima postavljenim na bini prikazivani su snimci i fotografije borbi za oslobođenje Beograda.

Svečanosti su prisustvovali predsednica Skupštine Srbije Maja Gojković, srpski član Predsedništva BiH Milorad Dodik, premijerka Srbije Ana Brnabić, ministri, patrijarh srpski Irinej, predstavnici Grada Beograda, ambasador Rusije u Srbiji Aleksandar Bocan-Harčenko…

Takođe, tu su bili i ratni veterani koji su učestvovali u oslobođenju Beograda, koje su prisutni pozdravili aplauzom – Trifun Todorović, Ljubiša Antonijević, Kristina Jovanović, Jovo Korica…

Program je završen pesmom “Beograde, Beograde”.

Obeležavanje oslobođenja defileom i koncertima

Polaganjem venaca i memorijalnim defileom “Pobeda slobode” danas će u srpskoj prestonici biti obeležen 20. oktobar – Dan oslobođenja Beograda u Drugom svetskom ratu.

Tokom defilea od hotela “Moskva” na Terazijama do palate “Albanija”, koji će početi u 12 sati, sa vojnog kamiona puštaće se radio-drama “Slobodni Beograd” o oslobođenju Beograda 1944. godine nakon čega će na Trgu Republike, u 12.30 sati, biti održan koncert ruskog vojnog ansambla “Aleksandrov”.

Osim toga, na Trgu Republike će danas, u 18 sati, biti održan koncert na kome će Simfonijski orkestar i hor RTS-a, pod dirigentskom palicom Bojana Suđića, izvesti prigodni program kompozicija s vojničkim karakterom, a u slučaju lošeg vremena, koncert će biti održan u Narodnom pozorištu.

U saradnji s Vojskom Srbije, biće prvi put izvedena Uvertira 1812 Petra Iljiča Čajkovskog u orginalnom vidu, s pucnjima topova, a u progamu će biti zastupljena dela iz zemalja svih saveznika u Prvom svetskom ratu, kao i splet srpskih vojničkih marševa.

Svi koji dođu imaće priliku da pogledaju i izložbu “Građani dočekuju ratnike” na kojoj će biti prikazano više od 60 ređe izlaganih fotografija iz vremena oslobođanja Beograda 1944. godine.

Na fotografijama, koje su deo zbirki Muzeja Beograda i Arhiva Beograda, dominiraju pre socijalni nego borbeni motivi: radost i beda, susret gladnih tenkista i građana, solidarnost na prvoj liniji fronta, proslave oslobođenja…

Zainteresovani će tu izložbu moći da pogledaju i na Savskoj promenadi od 21. do 25. oktobra.

Na Trgu republike će danas biti postavljena i spomen-ploča, na mestu gde su 1944. godine sahranjeni crvenoarmejci koji su živote dali u borbi za oslobođenje Beograda.

Na tom mestu pocivali su do 1954. godine, kada je napravljeno Groblje oslobodilaca Beograda na koje su tela preneta.

Svi ovo deo je programa manifestacije “Dani slobode 2019” kojom se obeležava oslobođenje Beograda u Prvom i Drugom svetskom ratu, a u okviru koje će do 1. novembra biti održana i predstava “Od slobode do slobode” o oslobođenju Beograda u Prvom svetskom ratu, otvorena izložba “Ratnici slikari”…

Borba za oslobođenje Beograda predstavlja jednu od najvećih i najznačajnijih bitaka na Balkanu u Drugom svetskom ratu, a trajala je od 12. do 20. oktobra 1944. godine.

Oslobađanjem Beograda okončana je 1.287 dana duga nemačka okupacija glavnog grada Jugoslavije.

U toku tih borbi poginulo je 2.953 pripadnika NOVJ i 976 pripadnika Crvene armije, dok je daleko više poginulo tokom čitave operacije.

Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More