Srbi osnovali fudbal u Australiji

FK Beograd iz Australije, foto: Privatna arhiva
119

Fudbalska kolonija Srba u svetu ima oko hiljadu članova. Pored profesionalnih fudbalera (514) u evropskim i azijskim ligama, Srba poluprofesionalaca i amatera ima kao igrača u SAD, Kanadi, Australiji, kao i svim evropskim državama sa našiom radnicima na privremenom radu.

Kako su se naši ljudi iseljavalji, tako su u novim zeljama osnivali prvo kafane, potom crkva, pa šahovske i fudbalske klubove. Prvi fudbalski timovi sastavljeni od naših igrača i trenera u emigraciji nastajali su u vreme Velikog rata u Grčkoj, Francuskoj i Italiji. Činili su ih nekadašnji igrači beogradskih i srpskih klubova (BSK), srpski internirci, vojnici i oficiri na lečenju i studenti na oporavku u Solunu, Krfu, Bariju, Rimu, Nici, na Korzici i Azurnoj obali.

Fudbaleri Jovan Ružić i Nikola Simić su sa grupom zemljaka osnovali FK „Srbija“ u Nici (1915). U Solunu su (1917) naši fudbaleri odigrali jednu utakmicu kao timovi Moravske i Dunavske divizije.

U Francuskoj i Italiji naši ratnici i studenti dogovorili su se (1918) da obnove fudbali tim Sportskog društva “Sokol”. Kako to strancima nije bilo dozvoljeno u Italiji, prišli su klubu Pro-Roma AC, pod imenom “Soko Pro-Roma”. Igrali su redovne utakmice s tamošnjim timovima. Sredinom 1918, tim “Soko Pro –Roma” je učestvovao na turniru za pehar grada Rima. U finalnom meču 16. juna na igralištu Piazza di Siena pobedili su tim Lacija 3:2. Na jarbolu se vijorila zastava Kraljevine Srbije.

Bio je to prvi međunarodni trofej za srpski fudbalski sport. Za pobednički tim nastupali su: Dušan Elezović, Pavle Bajić, Branislav Veljković, Jug Nikašinović, Miloš Simović, Milan Miodragović, Andreja Kojić, Svetozar Kika Popović, Pavle Lukićević, Živojin Simović i Jovan Denić. Tokom okupacije i do kraja Velikog rata, opstanak srpskog fudbala se održavao samo u Francuskoj i Italiji.

U Drugom svetskom ratu fudbalski klubovi osnivani su u austrijskim (Mathauzen), australijskim i nemačkim (Osnabrik) logorima. Često su igrali utakmice sa timovima svojih čuvara, a od 1944. godine i sa ekipama savezničkih snaga. Ta tradicija je posle oslobođenja (1946) nastavljena i izbegličkim logorima u Austriji i Italiji.

U italijanskom Eboliju su, na primer, postojali srpski fudbalski klubovi “Šumadija“,“Tromeđa“ i “Drina“. Igrali su i sa ekipom britanskog garnizona, kao i sa lokalnim italijanskim ekipama. Prilikom prelaska u engleski Lester formiran je (1947) i FK “Beograd”.

FUDBALSKI SPORT U AUSTRALIJI
Prvi srpski fudbalski klubovi na petom kontinentu nastali su u zarobljeničkim logorima i izbegličkim kampovima, odakle su preneti u nove doseljeničke zemlje. Na petom kontinentu 1949. i 1950. godine osnovani su FK “Beograd” u Adelaidu i FK “Džast” u Melburnu. Za 65 godine koliko na organizovan način Srbi igraju fudbal u Australiji, stvorili su još tridesetk klubova sa preko 5.000 fudbalera i više od 16.000 navijača i prijatelja.

– Mi Srbi smo osnovali amaterski, a potom i profesionalni fudbal u Austrliji. Za sedam decenija koliko postoje srpki klubovi, naši iseljenici dali su pet velikih trener ai reprezntativaca Austrlije – kaže Milan
Ninović, istoričar srpskog loptanja na petom kontinentu.

 

Danas Srbi imaju 17 fudbalskih klubova sa više selekcija. Oni su registriovani u Australijskom fudbalskom savezu sa svojim engleskim imenima. To su klubovi Bonirig “White Eagles SC”, “White City” – Kabramata , “Krajina Liverpool” – Sidnej, “White Eagles” – Albion Park, “White Eagles” – Newcastle, “Ujedinjeni Beli orlovi” – Gold Coast, “White Eagles” – Canbera, “White City” – Adelaid, “Dianella White Eagles” – Pert, “Madington Beli orlovi” – Pert, “Krajina” – Pert, “Williamstown Mladost”, Springvale, “ White Eagles”,
“Westgate Sindjelich”, “Fitzroy City Srbija”, “Casey Kings Krajina”, “Noble Park United Drina” – svi iz Meburna. Timovi “Sinđelić” i “Beli orlovi” iz Melburna su danas ponajbolji klubovi svespske lige u Australiji, jer su desetak puta osvajali trofeje u takmičenju za Karađorđev Kup.

Seniorski i juniorski timovi australijskih Srba pojačani sa Australijancima su osvajali 15 puta državna prvenstva, 13 puta federalni kup i druga visoko rangirana takmičenja. Srpski igrači i treneri su se nametnuli Australijskom fudbalskom savezu i postali deo državne reprezentacije. Dres državnog tima Australije nosili su fudbaleri Zoran Matić, Milan Ivanović, Zdravko Lujić, Milan Blagojević, Slobodan
Despotovski i trener Zvonimir Rašić.

Najpoznatiji fudbaleri sa petog kontinenta bili su Branko Jelić i Deni Vuković. Sportski novinar Milan Ninović iz Melburna sastavio je najbolji srpski fudbalski tim u Australiji svih vremena sa 14 imena: Nikitović, Dragan Milisavljević, Veroslav Mladenović, Tomislav Stanković, Milenko Rusmir, Slobodan Zoraja, Vlada Stošić, Dragoljub Utješenović, Milan Mihailović, Zdravko Lujić, Milan Ivanović, Milan Blagojević, Zoran Matić i Zvonimir Rale Rašić. Dragoslav Šekularac je bio fudbaler i trener na petom kontinentu, a Zvonimir Rale Rašić je bio tvorac australijskog fudbala.

Zvonimir Rale Rašić, desno i Dragoslav Šekularac Šeki

Rođen je u Mostaru 1936. Odrastao je u Beogradu kao ratno siroče. Završio je srednju trgovačku školu i beogradski Fakultet za fizičku kulturu. Diplomirao je Višu pedagošku školu u Melburnu. Njegov brat Dragoslav Rašić je doktor hemije, koji ima fabriku u Bankoku. Bio je igrač FK “Dečiji dom”, FK “Vojvodine”, potom “Spartaka” iz Subotice, zrenjaninskih i beogradskih timova, pre nego je sa “Borcem” iz Banja Luke osvojio Kup BiH. Igrao je beka za mladu reprezentaciju Jugoslavije.

Emigrirao je Rašić 1962. u Australiju i postao prvotimac i trener kluba “Džast”, sa kojim je osvajao Kup i Prvu ligu Viktorije. Fudbalski savez Australije ga 1970. angažovao da vodi njihov državni tim, koji je učestvovao na Svetskom fudbalskom prvenstvu u Nemačkoj (1974). Vlasnik je agencije “Ralko” u Liverpulu, fabrike opreme za fudbalere i Akademije fudbala, koja ima kampove u Nemačkoj, Brazilu, Koreji i Kini.

Radi kao sportski komentator i konsultant. Za doprinos razvoju fudbala i sporta kraljica Elizabeta mu je dodelila Orden Komonvelta. Odlikovan je Medaljom sa sport. Dobitnik je Plakete za istorijski doprinos razvoja fudbala na petom kontinentu, koju su mu 2011. dodelili FS Australije, FSS i Ambasada R. Srbije. Uvršćen je u istoriju australijskog fudbala i u Kuću slavnih.

U Australiji se još priča da je legendarni australijski premijer Gold Vitman zavoleo Srbe zbog fudbala. A kako i ne bi kada su Srbi stvorili fudbal na petom kontinentu.

YUGO LIGA
Najveći broj srpskih fudbalskih klubova počeo je da se osniva krajem šezdesetih i početkom sedamdesetih godina, posle velike seobe Srba na privremeni rad u Nemačku, Švajcarsku, Francusku i Austriju. Osnivači su bili gastarbajterski klubovi i udruženja, a članovi su bili amateri fudbaleri koji su svojim klubovima davali zvučna imena poput voljenih ekipa iz otadžbine („Crvena Zvezda“, „Partizan“, „BSK“, ali i “Srbija” “Šumadija”, “Sloga”, “Slobodan” i „JAT“po našem avio-prevozniku).

Mirko Jović iz Berlina pamti šezdesete godine kada je formiran prvi Jugoslovenski klub za društevi rad, a potom i sportski klubovi gastarbajtera u Nemačkoj:

Mirko Jović, osnivač fudbalskih klubova iz Berlina, foto: Privatna arhiva

– Među nama radnicima na privremenom radu bilo je ljudi različitih interesovanja, pa smo krenuli da
osnivamo jugoslovenske fudbalske klubove – svedoči nam Mirko Jović.

Prva dva fudbalska kluba koja su osnovana bili su ,,Bratstvo,, i ,, Željo,,. Vrlo brzo broj fudbalskih klubova
je narastao na petnestak.

– Ja sam lično osnovao FK ,,Partizan,, čiji sam presednik bio dugo godina. Fudbalski klub,,Crvena zvezda”
vodio je Boško Treskavica, a FK ,,Proleter” Drago Panteli i Stevan Bundul. Aktivni su bili i timovi ,,Napredak,, , ,,Varaždin,,, pa ,,Velež,, ali ne mogu se setim njihovih predsednika i trenera – kaže Jović.

Radi fudbalskog takmičenja ovih ekipa unutar društva jugoslovenskih građana formirana je ,, Jugo Liga“. Preko fudbalskih klubova ,,Partizan,, i ,,Bratstvo,, timovi su dobijali terene za utakmice po čitavom Berlinu . Uspeh nije izostao, priča Mirko Jović, jer je, na primer, ,,Partizan,, uspeo da se kvalifikuje i igra u Gradskoj ligi, a,,Bratsvo,, je igralo u Berlinskoj ligi grupe C.

– Sve je to trajalo do smrti Josipa Broza Tita, predsednika Jugoslavije 1980. godine. Onda je započelo neslaganje među ljudima i timovima. Izbio je i nacionalizam, koji je doveo dao raspada jugoslovenskih fudbalskih klubova, ali i do ,,Jugo Lige,, u Nemačkoj – rekao na je Mirko Jović.

– I srpska kolonija u Berlinu imala je svoje sportske klubove i timove, od kojih je najpoznatiji fudbalski klub “Srbija”. Osnivači FK “Srbija” su Mladen Samardžić i Beto Đerlek. Mladenov sin Lazar Samardžić igra fudbal sa berlinsku „Hertu“. Drugi tim „Srbije“ vodi trener Mihajlo Simonović. U Berlinu postoji i fudbalski klub “Nektar”, čiji je vođa Miodrag Bilbija. Među igračima su i njegovi sinovi Aleksandar i Filip Bilbija. Golman je Zoran Nikitović.

Fudbalski klub “Progres” iz Frankfurta, jedan od najstarijih gastarbajterskih timova u Evropi. Osnovan je 1969.godine i sarađivao je sa timovima u otadžbini. Ovaj tim u Trećoj nemačkoj ligi, vodili su aktivisti Željko Branković, Miloš Marinović, Rajko Tankosić, Čedo Branković, Ilija Vuksan i Slobodan Ilić. Radnik Niko Mišić iz Štutgarta je (1974) bio igrač i sekretar u “Crvenoj Zvezdi”. Potom je (1992) osnovao novi fudbalski klub “Republika Srpska”.

Interesantno je da da u nemačkoj prestonici postoji fudbalski klub “Novi Pazar 95 Berlin”, koji je osnovao Ismet Biševac, naš čovek iz Srbije. Klub je nastao pre par godina tako što je dotadašnji klub “Neukolln 1895 Berlin“ angažovao gospodina Biševca za predsednika. Na mesto potpredsednika postavljen je Resad Halilović, a finansijski direktor kluba je Šemso Omerović. Klub je odmah promenio ime.

– Razlog da se promeni ime kluba je taj da se u klubu okupi što više mladih fudbalera sa prostora Bosne i
Hercegovine i Srbije. Ovo je ideja da se igrači sa naših prostora afirmišu i možda tako skrenu pažnju na ekipe koje igraju u mnogo višem rangu nemačkog fudbala – kazao je Ismet Biševac.

Tim su pojačali fudbaleri Mirsad Ferhatović iz Sarajeva i predsednikov sin Denis Biševac iz Novog Pazara.

EVROPSKA LIGA

Slična etnička liga u velikom fudbalu postojala je u Švajcarskoj, Francuskoj i Austriji. U međuvremenu postali su članovi drugih i trećih regionalnih liga. U Švajarskoj su (1975) stvoreni klubovi “Borac”, “Morava”, Cirih, “Mladost” Arau, “Sloboda”, Bazel, “Jedinstvo”, Sent Galen. Danas u Švajcarskoj postoji Fudbalski savez srpskih klubova. U Austiji je bio aktivan FK “Ravnogorac”, zatim FK “Sutjeska”  i FK “Udarnik”, koji je vodio Dragan Raković. A u Danskoj je poznat tim “Timok”.

Najači fudbalski savez Srba nalazi se u Švajcarskoj. Formiran je (1994) kao udruženje srpskih fudbalskih klubova u Švajcarskoj sa ciljem sportske saradnje i koordinacije takmičenja. Inicijator je bio FK “Srbija” iz Ciriha i njegov čelnik Slobodan Arsenijević. Čine ga klubovi iz Ciriha (“Srbija”, “Morava”, “Republika Srpska”), Ustera (“Crvena zvezda”), Biela (“Sloga”), Emenbrika (“Sloga”), Emena (“Srbija”), Bazela (“Jugos”), Araua (“Mladost”,“Jugoslavija”), Sent Galena (“Jedinstvo”), Berna (“Jedinstvo”), Soloturna (“Bratstvo”), Faida (“Drina”), Urtenena (“Solar”), Zofingena (“Nikola Tesla”) i FK “Sloboda”. Savez ima svoju Godišnju skupštinu, Upravu i sekretarijat. Sedište je u Emenbriku.

Fudbalski klubovi, tim Srbije iz Ciriha, foto: Privatna arhiva

Istovremeno nicali su i timovi malog fudbala, koji su igrali svoje Evropsko fudbalsko prvenstvo na saborima i festivalima srpskih udruženja i saveza u Skandinaviji, Velikoj Britaniji i zemljama EU.

Danas najveći broj srpskih fudbalskih klubova ima u Švajcarskoj (18), Nemačkoj (11), Austriji (9), Švedskoj i Francuskoj (po 8) i Italiji (2).

Liga u malom fudbalu srpske dijaspore u Venetu je prvo takmičenja ovakve vrste u Italiji. Osnovao je Boban Petrović, komesar lige. Tokom 2013. prvo mesto na tabeli ubedljivo je zauzela ekipa FK „ Maja” SKZ Arzinjano,a drugo ekipa „Homoljski žar“, dok se na treće mesto plasirala ekipa „ Eks JU”.

Srbija sa 514 igrača šesta u svetu po izvozu fudbalera

Na vrhu liste strelaca ove srpsko-italijanske Lige, nalazili su se Nikola Radosavljević i Vojkan Đorđević, sa po 17 golova, dok je pogodak manje ubeležio Marko Radosavljević. Srpski klubovi velikog i malog fudbala u Evropi danas okupljaju oko 4.000 igrača, trenera, članova uprava, navijača i simpatizera.

Marko Lopušina

Izvor Našiusvetu.com
Takođe će vam se svideti

This website uses cookies to improve your experience. We'll assume you're ok with this, but you can opt-out if you wish. Accept Read More